Sztuka życia – uważność w sztuce i życiu codziennym

Żyjemy w czasach, które zmuszają nas do ciągłego biegu, pogoni za karierą i dobrami materialnymi. Ten nieustający maraton przysparza nas o stres, frustracje i negatywne doznania, nie daje czasu na zatrzymanie się, uważność, poczucie własnych emocji. Dlatego też spora część osób poszukująca remedium na dolegliwości współczesnego świata zwraca się ku jodze, medytacji, mindfulness, w celu poznania siebie i rozpoczęcia świadomego życia.

Co zrobić by być bardziej uważnym w codziennym życiu?

Ciekawym rozwiązaniem jest nauka uważności poprzez obserwację dzieł sztuki.
Moja krótka podróż do Manchesteru zaskoczyła mnie pozytywnie. Podczas wizyty w Manchaster Art Gallery natrafiłam na ciekawy projekt "And Breathe...", który był zalążkiem do dalszych poszukiwań połączenia moich dwóch pasji, jakimi są mindfulness i sztuka.
Taki wspaniały projekt od czterech lat jest realizowany przez Manchester Art Gallery i Mindfulness Museum. Te dwie instytucje stworzyły program, w którym badają, w jaki sposób uważność może wpływać na postrzeganie dzieł sztuki, a także na nasze zdrowie psychiczne.

Obecna wystawa "And Breathe..." stawia sobie za cel zaangażowanie ludzi do zwolnienia, obserwacji dzieł sztuki i tym samym poprawy ich nastroju. Wystawa składa się z kilkunastu obrazów zróżnicowanych stylem; od pejzaży po bardziej abstrakcyjne i nowoczesne formy. W sali znajdują się kanapy, które zachęcają do zatrzymania się, zrelaksowania i spokojnej kontemplacji dzieł. To fascynujące doświadczenie skupienia, odizolowania się od reszty, doświadczenia głębi dzieła, użytej w nim kolorystki, identyfikacji z obrazem. Ćwiczenie uważności pozwala na czucie własnych emocji, nazwanie ich czy są komfortowe/ niekomfortowe, dlaczego właśnie takie, i co nam to przywodzi na myśl. Możemy zaobserwować towarzyszące im doznania fizyczne takie jak kołatanie serca, podniecenie, strach, płacz etc.

Muzeum przygotowuje również specjalne sesje głównie dla uczniów, osób starszych pracowników urzędów, osób trwale bezrobotnych oraz osób przewlekle chorych. Sesje trwają zazwyczaj około 30 minut, których większą część stanowi kontemplacja dzieł sztuki, a na koniec odbywa się dyskusja między uczestnikami mająca na celu dzielenie się obserwacjami.
Osobiście natrafiłam na wystawę przez zupełny przypadek (albo tak mi się po prostu wydawało :D) i obejrzałam wystawę sama bez uczestnictwa w sesji. Co ciekawe w sali było bardzo cicho, odczuwalne było zaciekawienie i skupienie osób na konkretnych obrazach.

Sztuka jak medytacja

Istnieje wiele podobieństw między medytacją, a oglądaniem dzieł sztuki. W obydwu przypadkach ważnym jest skupienie, koncentracja i uważność. Tak jak w medytacji, tak podczas obserwacji obrazów pozwalamy by nasze myśli przepływały przez nas bezwładnie. Tak jak podczas medytacji skupiamy się na oddechu, mantrze, tak w galerii koncentrujemy się na obrazie; kształtach, pociągnięciach pędzla, subtelnych szczegółach.

Jak słusznie zostało zauważone, sztuka powoduje otwarcie przestrzeni pomiędzy emocjami i myślami. Dzięki temu możemy osiągnąć wyższy stan świadomości. Podczas kontemplacji doznajemy tych samych wrażeń, co podczas medytacji takich jak szybsze bicie serca, uczucie ciepła na sercu, zmiany w mózgu, wzruszenie. Wizyta w Muzeum umożliwia nam spotkanie się z pięknem w najczystszej postaci, nieznanym doznaniem. Pociąga nas ku nowym opcjom i czyni nas wrażliwszymi na nas i otoczenie. Dotyka elementów uważności, jakimi są świadomość oraz współczucie.

Ciekawe jest również spostrzeżenie organizatorów wystawy odnośnie odbierania dźwięków przez uczestników. Otóż wiele osób twierdziło, że gwar panujący w muzeum uniemożliwia im skuteczną obserwacje obrazu. Dlatego też przed kolejnymi sesjami proszono uczestników o to by rozróżnili emocje związane z konkretnymi dźwiękami. Następnie, by potraktowali dźwięk, jako dźwięk tła, gdzie dzieło sztuki stanowi główny element ich koncentracji. Tym samym dźwięki przestały stanowić problem.
Brzmi podobnie?

Tak, to samo ćwiczenie wykonuje się podczas relaksacji, gdzie najpierw wyłapujemy dźwięki ze zewnątrz, potem te, które słyszymy w sali, a na końcu nasze wewnętrzne takie jak bicie serca, oddech etc.

Korzyści wynikające z praktyki uważności w sztuce

Pozytywnych aspektów ćwiczenia uważności poprzez oglądanie obrazów jest wiele. Należy jednak pamiętać, że sztuka uważności może zacząć się w galerii sztuki, ale jej celem jest przełożenie zdobytych umiejętności na radzenie sobie z wydarzeniami w naszym codziennym życiu. Podstawową zaletą praktyki uważności w sztuce, jest niewątpliwie sama możliwość przystanięcia, spowolnienia i doświadczenia przeżywania emocji. Może stwarza ona poczucie komfortu i bezpieczeństwa, którego mamy niedosyt w codziennym życiu. Szansa indywidualnego przeżycia jest istotnym atrybutem, ale również dyskusja uczestników po ćwiczeniu pozwala na dzielenie się obserwacjami i przemyśleniami, co z jednej strony łączy osoby na pewien czas, a z drugiej uświadamia, iż pewne odczucia, które przeżywamy są tylko i wyłącznie naszymi myślami, a nie stanem faktycznym. To istotna umiejętność wymagająca subtelności i spojrzenia w głąb siebie.

Według organizatorów wystawy w Manchester Art Gallery jest wiele wymiernych zalet z praktykowania uważności w sztuce, które są charakterystyczne dla poszczególnych grup

Dorosłe osoby i pracownicy sektora publicznego

Główną korzyścią dla osób dorosłych jest nauka radzenia sobie ze stresem i trudnymi emocjami. Uważność w tym wypadku jest narzędziem, na którym można się oprzeć podczas natłoku myśli i ciężkich wydarzeń. Co więcej, dla pracowników sektora publicznego, mindfulness w kontakcie z obrazami, pozwoliła na odkrycie, jak reagować na stres i zmiany, na które tak naprawdę nie mamy wpływu oraz na zwiększenie empatii. Sesje w Muzeum były swoistego rodzaju odskocznią od hałasu i niekorzystnych warunków w środowisku pracy. Uważność, może także wpływać na redukcję stresu i redukować szansę na wystąpienie problemów związanych ze zdrowiem psychicznym.

Starsze osoby

Dla starszych osób doświadczenie mindfulness w sztuce pomogło w odkryciu świata w zupełnie nowym kontekście i uświadomienie sobie, iż pomimo wieku, wciąż można odkrywać tak wiele nowych rzeczy.

Szkoły

Korzyścią wynikającą z zaproszeniem szkół do programu jest pokazanie, w jaki sposób uczniowie mogą budować poczucie własnej wartości, akceptacji siebie i innych oraz w jaki sposób kreować odporność emocjonalną. Takie umiejętności będą przynosić wymierne rezultaty w ich dorosłym życiu.

Ćwiczenie uważności podczas obserwacji obrazów

1. Wygospodaruj wolny czas. Niech to będzie taki przedział czasowy, w którym nie będziesz myśleć, że zaraz musisz jeszcze ugotować, posprzątać itp. To jest czas tylko dla Ciebie i powinieneś się czuć swobodnie.

2. Wybierz muzeum, galerię sztuki. Może masz jakieś miejsce, które lubisz. Warto od niego zacząć.

3. W galerii pozwól sobie na spokojne przechadzanie się między eksponatami.

4. Obserwuj to, co dzieje się dookoła, oświetlenie, odgłosy i eksponaty.

5. Jeżeli znajdziesz obraz, który Cię zaintrygował (a będziesz wiedzieć, że to jest to) przystań, obejmij wzrokiem całe dzieło. Możesz też usiąść w wygodnej pozycji. Zwróć uwagę na formę, kreskę, kolory, szczegóły.

6. Zaobserwuj myśli, które pojawiają się i emocje, jakie im towarzyszą. Może obraz przywołuje na myśl jakieś wydarzenia z przeszłości.

7. Weź kilka spokojnych oddechów i zaakceptuj wszystko, co przychodzi do Ciebie w tej chwili.

8. Jeżeli chcesz, możesz opisać swoje odczucia w notesie, bądź wyrazić je rysunkiem.

9. Pozwól sobie na wyciszenie i łagodne zakończenie ćwiczenia. Niech to doświadczenie pozostanie z Tobą do końca dnia.

Konkluzja

Uważność poprzez obserwację obrazów jest tylko jednym ze sposobów na redukcję stresu i naukę świadomego stylu życia. Dla jednych osób może być to wspaniałe doświadczenie, inni wolą osiągnąć taki stan np. poprzez obserwację fal morskich. Niemniej jednak, zachęcam do podejścia do tematu, jako pewnej alternatywy, nowego doświadczenia i spróbowania mindfulness w sztuce bez konkretnych oczekiwań. Należy pamiętać, że praktyka uważności to tylko początek drogi, nie zawsze łatwej, ale przynoszącej korzyści w przyszłości. Powodzenia!!!:)


Zdjęcie na samej górze z pędzlami - Debby Hudson z darmowego stocka Unsplash 
Zdjęcia obrazów - prywatne fotografie zrobione przez Joannę podczas wizyty na wystawie
zdjęcie nr 3 - Washington.org 


caret-down caret-up caret-left caret-right
JOANNA

Autorką Anandartykułu jest Joanna - ekonomistka i rozmarzona frankofonka w jednej osobie:) miłośniczka sztuki i mindfulness. Nie wyobraża sobie życia bez kawy, jogi i muzyki. W wolnych chwilach podróżuje, jeździ na koncerty i obserwuje pełnię Księżyca. Stawia pierwsze kroki jako coach.


Źródła, z których korzystałam oprócz moich obserwacji, w celu napisania wiarygodnego artykułu:
http://www.mindinstitute.com.pl/index.php/pl/mindfulness-i-compassion/144-mindfulness-definicja-i-proba-okreslenia
https://www.yogajournal.com/lifestyle/12-steps-to-turn-an-art-museum-visit-into-mindfulness-meditation
https://www.gmmh.nhs.uk/news/and-breathe-the-mindful-museum-at-manchester-art-gallery--2197

http://manchesterartgallery.org/whatis-the-mindful-museum/
http://manchesterartgallery.org/exhibitions-and-events/exhibition/and-breathe/

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

Show Buttons
Hide Buttons
OD SERCA - lubisz Sutrę Serca? postaw nam herbatę jaśminową :) wspieram
Hello. Add your message here.